Studenci
Kontakt
Wyzsza Szkoła Technologii Informatycznych,
01-030 Warszawa, ul.Pawia 55
tel. (0-22) 536-54-83, (0-22) 536-54-84
fax (0-22) 536-54-64
e-mail: rekrutacja@vizja.net
Egzamin testowy - warto zgadywać
Egzaminy testowe uważane są za najbardziej obiektywne, dające równe szanse wszystkim zdającym i umożliwiające porównywanie wyników. Dlatego pojawiły się na zakończenie kolejnych etapów kształcenia: szkoły podstawowej, gimnazjum i na maturze. Testy są także stosowane na egzaminach wstępnych na wiele atrakcyjnych kierunków studiów, na przykład na psychologię, informatykę, medycynę.
Zadania testowe generalnie dzielą się na dwa typy: zadania zamknięte, w przypadku których należy wskazać poprawną odpowiedź spośród podanych, i zadania otwarte, w których tę odpowiedź należy sformułować. W przypadku zadań otwartych udziela się albo krótkiej odpowiedzi (od jednego do trzech zdań), albo zadanie wymaga napisania niewielkiego wypracowania, które podlega punktowaniu według kryteriów znanych egzaminatorom.
Pierwsze przykazanie dla egzaminowanego: nie żałuj czasu na bardzo uważne przeczytanie instrukcji do testu. Wiele porażek egzaminacyjnych ma źródło w błędach technicznych, niewłaściwym sposobie wskazywania lub udzielania odpowiedzi, niewłaściwej kolejności rozwiązywania zadań. Na przykład: zaczynasz od zadań trudniejszych, bo źle zrozumiałeś instrukcję, tracisz czas (nie starczy ci go na resztę zadań) i denerwujesz się, co ci przeszkadza później w rozwiązywaniu zadań łatwiejszych. A zaczynać należy zawsze od zadań łatwiejszych. Albo: nie zwróciłeś uwagi na limit czasu i źle sobie rozplanowałeś pracę, w połowie egzaminu wpadasz z tego powodu w panikę i wszystko idzie jak najgorzej.
Zasada najważniejsza w testach: nigdy nie opuszczaj zadania! Jeżeli nie wiesz, co odpowiedzieć, odpowiedz mimo to.
Między zadaniami otwartymi i zadaniami wyboru (zamkniętymi) jest różnica, jak chodzi o twoje czynności umysłowe uruchamiane podczas rozwiązywania. Zadania otwarte odwołują się do umiejętności precyzyjnego formułowania informacji, zadania wyboru odwołują się do umiejętności decydowania. Dlatego pewnym typom umysłowym bardziej odpowiadają zadania wyboru, innym - zadania otwarte. Mówiąc naukowo, zadania testowe są stronnicze: jedne typy umysłowości zadania te dyskryminują, inne wspierają. Warto, byś zastanowił się, jaki typ zadań tobie odpowiada. I nie odpowiadaj bez zastanowienia, że wolisz zadania wyboru - tak odpowiada większość uczniów, a to w świetle badań jest nieprawda.
Zadania otwarte
W przypadku zadań otwartych, zwłaszcza tych wymagających obszerniejszej odpowiedzi, przy rozwiązywaniu postępuje się podobnie jak w przypadku egzaminów pisemnych wymagających napisania rozprawki lub eseju. Jedyna różnica polega na tym, iż należy się najpierw zapoznać z wymaganiami lub (jeśli to podano egzaminowanemu) ze schematem punktowania tego zadania. Chodzi bowiem o to, żeby w swoje odpowiedzi ująć wszystkie te rzeczy, za które można będzie uzyskać punkty.
Zasada najważniejsza w testach: nigdy nie opuszczaj zadania! Jeżeli nie wiesz, co odpowiedzieć, odpowiedz mimo to. Może uda ci się zbliżyć do oczekiwanej odpowiedzi. Może potrafisz tak ogólnie sformułować odpowiedź, że uzyskasz choć część punktów przypisanych do tego zadania. A może twoja niepewna odpowiedź to właśnie to, o co chodziło autorowi zadania.
Zasady nieopuszczania nie stosuj tylko wtedy, kiedy w instrukcji do testu wyraźnie napisano, że za odpowiedź błędną przydzielane są punkty ujemne. Ale punkty ujemne stosowane są w zasadzie w testach konkursowych (na przykład w Kangurze matematycznym), a na egzaminach tylko wyjątkowo, ponieważ jest to sprzeczne z zasadami pedagogiki i psychologii.
Zadania zamknięte
Zadania tego typu mogą polegać na rozstrzygnięciu, czy podane stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe (to zadania typu PRAWDA/FAŁSZ), na przyporządkowaniu pozycji z jednej kolumny do pozycji z drugiej kolumny (zadania NA DOBIERANIE), na wybraniu z podanych możliwości jednej odpowiedzi poprawnej, a ściśle mówiąc, najpoprawniejszej (zadania wielokrotnego wyboru). Te ostatnie (w skrócie WW) są na testach egzaminacyjnych najpopularniejsze (także dlatego, że mogą być sprawdzane automatycznie, przez czytnik komputerowy, który w cągu sekundy oceni nawet kilka testów) i o nich będzie mowa w dalszej części tego tekstu.
Jeżeli widzisz w teście zadania wyboru, sprawdź jednak w instrukcji, czy należy wybrać tylko jedną poprawną odpowiedź, czy może wybiera się więcej poprawnych odpowiedzi. Najczęściej chodzi o jedną odpowiedź, ale zdarza się (głównie w testach egzaminacyjnych z matematyki lub informatyki), że należy wybrać więcej odpowiedzi, a nawet można wybrać wszystkie lub żadną. Takie zadania w istocie są wiązkami zadań typu PRAWDA/FAŁSZ i w ich przypadki rozstrzygasz o tym, czy podane możliwości są prawdziwe , czy fałszywe. Występują one na przykład na egzaminach na studia z informatyki. Komplet punktów (najczęściej jeden "duży" punkt) uzyskujesz wtedy, gdy wskażesz wszystkie poprawne odpowiedzi dla danego zadania.
Zadania wyboru rozwiązujesz głównie dzięki swej wiedzy, ale nie zawsze jesteś jej pewien. W przypadki takich zadań możesz udzielić poprawnej odpowiedzi, jeżeli twoja wiedza jest tylko cząstkowa, a nawet wtedy, kiedy nie masz zielonego pojęcia i stosujesz czyste zgadywanie. Trzeba tylko wiedzieć, jak najskuteczniej zgadywać.
Przypadek z życia (tekstu w tej ramce nie musisz czytać, jeśli ci się spieszy)
Kiedy ogląda się ogólnopolskie wyniki egzaminów zewnętrznych, na przykład po szóstej klasie szkoły podstawowej zastanawia fakt, iż jest grupa uczniów, którzy otrzymali zero punktów za ten sprawdzian. A przecież połowa z wszystkich 40 punktów pochodzi z zadań wielokrotnego wyboru!
Gdyby w teście z zadaniami wyboru, przy czterech możliwych odpowiedziach, wybierać wyłącznie losowo, na przykład zakreślając wszystkie odpowiedzi "B", to uzyskamy wynik tzw. losowy, czyli 25% punktów z tych zadań. Inaczej mówiąc, gdyby sprawdzian był napisany w języku arabskim albo chińskim, przy wskazanym wyżej sposobie odpowiadania uczeń nie mający nawet pojęcia, o co go pytają, dostałby 5 punktów (bo jest 20 zadań wyboru, a na pozostałe zadania otwarte nie miał szans nic odpowiedzieć). Zerowa wiedza przynosi w takim przypadku 5 punktów, a nie zero! Skąd więc w skali kraju setki wyników zerowych i wiele wyników po jednym, dwa i trzy punkty?
Otóż przyczyna leży w opuszczaniu zadań. Zero punktów w teście wyboru uzyskuje się tylko wtedy, kiedy nie podejmuje się w ogóle próby odpowiedzi. Niewiedza o sposobie zdawania, jak widać, zaniżyła wyraźnie wyniki uczniom piszącym sprawdzian. Jeszcze raz powtórzmy rzecz powiedzianą wyżej: nie opuszczaj zadań! Nie poddawaj się! Warto zgadywać!
Zgadywanie odpowiedzi ma trzy postacie: czyste zgadywanie (gdy w ogóle nic nie wiemy na dany temat), zgadywanie selektywne i zgadywanie racjonalne. To ostatnie ma miejsce wtedy, gdy mamy wiedzę częściową, to znaczy możemy wyeliminować pewne odpowiedzi, bo się nam zdają mało prawdopodobne. Wtedy zgadujemy nie z czterech odpowiedzi, ale z (na przykład) trzech lub dwóch. W przypadku zgadywania z dwóch mamy prawdopodobieństwo "trafienia" 50%, przy zgadywaniu z trzech - 33%.
Podstawowa z tych prawidłowości: odpowiedź dłuższa, bardziej szczegółowa i zawierająca więcej fachowych terminów (niezrozumiałych słów) jest prawdopodobnie odpowiedzią właściwą
Także z punktu widzenia nauczyciela takie zgadywanie jest sensowniejsze niż opuszczanie odpowiedzi, bo wtedy ujawnia się tzw. wiedza częściowa ucznia. Owa wiedza jest czymś życiowo przydatnym, stosujemy ją na co dzień. Kupując odtwarzacz Sony zamiast jakiejś azjatyckiej podróbki, opieramy się na wyższym prawdopodobieństwie, że będzie on sprawnie działał. Ale to tylko prawdopodobieństwo, nie ma żadnej gwarancji, że za miesiąc się nie zepsuje. Nawet przy znacznie poważniejszych wyborach, na przykład współmałżonka, też opieramy się z konieczności na wiedzy częściowej, na wycinkowym rozpoznaniu, inaczej trzeba by zawierać małżeństwa po trzydziestu latach życia z danym człowiekiem. Ale komu by się wtedy chciało?
Kiedy już wyczerpiemy możliwości zgadywania racjonalnego, poprzedzonego eliminacją pewnych wariantów odpowiedzi, przystąpmy do zgadywania selektywnego. Opiera się ono na znajomości mechanizmów psychologicznych, którym podlegają autorzy zadań testowych. Podstawowa z tych prawidłowości: odpowiedź dłuższa, bardziej szczegółowa i zawierająca więcej fachowych terminów (niezrozumiałych słów) jest prawdopodobnie odpowiedzią właściwą. Profesjonalni autorzy zadań testowych powinni dbać o to, żeby wszystkie odpowiedzi do wyboru były podobnej objętości i sformułowane podobnym językiem, ale w praktyce takie bardzo profesjonalne testy nie zdarzają się często. Spotykamy się z takimi zadaniami, jak w przykładzie niżej:
Zad. 33.
Czy negocjacje to:
A. walka, której celem jest pokonanie przeciwnika,
B. każda rozmowa,
C. podstawowy sposób komunikowania się w celu osiągnięcia porozumienia, gdzie dwie strony związane są pewnymi wspólnymi i sprzecznymi interesami,
D. twarda taktyka z użyciem gróźb i manipulacji?
To autentyczne zadanie z ważnego egzaminu, z oczywistych względów nie mogę podać dokładnego źródła. Z czterech odpowiedzi do wyboru przedostatnia jest wyraźnie najdłuższa i najbardziej szczegółowa, przy tym sformułowana najbardziej naukowym językiem. Jeśli nie znasz się na socjologii lub komunikacji społecznej, spokojnie wskaż tę odpowiedź. Masz już punkt. Wcześniej możesz zastosować zgadywanie racjonalne i wstępnie wyeliminować odpowiedź "B" - "każda rozmowa" nie zasługuje na tak naukowy termin jak "negocjacje".
Badania przeprowadzone na ten temat potwierdziły, że najczęściej poprawne odpowiedzi są pod literami "B" lub "C".
Druga prawidłowość psychologiczna (prawdziwie profesjonalni autorzy muszą o niej pamiętać) polega na "chowaniu" prawidłowej odpowiedzi. Konstruktor testu myśli sobie: Jeśli schowam poprawną odpowiedź pod literą "A", to egzaminowany nie doczyta zadania do końca, więc nie będę miał możliwości go zmylić innymi odpowiedziami. Jeśli schowam ją na końcu, pod literą "D" (albo "E", jeżeli jest 5 odpowiedzi do wyboru), to uczeń domyśli się mojej intencji i wskaże ostatnią. Będę sprytniejszy i schowam ją pod "B" albo "C".
Badania przeprowadzone na ten temat potwierdziły, że najczęściej poprawne odpowiedzi są pod literami "B" lub "C". Zatem, wykorzystując tę prawidłowość, jeżeli zgadujesz bez żadnej wiedzy, wskazuj konsekwentnie albo wszystkie odpowiedzi "B", albo wszystkie "C", przy tych zadaniach, które ci pozostały. Powinieneś uzyskać wynik wyższy od czysto matematycznego prawdopodobieństwa.
Zgadywanie czyste, mniej godne polecenia niż selektywne, polega na konsekwentnym zakreślaniu zawsze tej samej pozycji. Nie zapewnia wyższego wyniku niż matematyczne prawdopodobieństwo "trafienia", ale jest lepsze niż wskazywanie na chybił-trafił raz "A", raz "C", raz "D". W tym ostatnim przypadku możemy mieć pecha i uzyskać wynik dużo gorszy od losowego.
Na koniec:
Pamiętaj jednak, że w przypadku testów ważne jest gospodarowanie czasem. Tylko wtedy możesz wykorzystać swoją wiedzę o skutecznym zgadywaniu, jeżeli masz czas wykonać te czynności, o których była mowa. Konstruktorzy testów dbają o to, żebyś tego czasu nie miał za wiele. Zwyczajowo przyjmuje się, że łagodną normą czasową dla jednego zadania wyboru jest jedna minuta, dla zadania wymagającego sformułowania odpowiedzi 3-5 minut. Bywają jednak egzaminy, na których normy czasowe są drakońskie, wyśrubowane i nie pozostaje margines czasu na analizę zadań (na przykład egzaminy wstępne na studia medyczne).
Zawsze jednak, rozwiązując test, spoglądaj od czasu do czasu na zegarek, a na początku egzaminu określ sobie, w którym miejscu arkusza musisz być o określonej godzinie. I zarezerwuj sobie choć kilka minut na przejrzenie całości i poprawienie przeoczeń.
Uwaga:
Niniejszy tekst pochodzi z witryny Wydawnictwa Szkolnego PWN,
Adres: http://www.wszpwn.com.pl